Ik weet het allemaal wel. Dat je in het nu moet leven. Niet te lang moet blijven hangen in wat geweest is en jezelf niet gek moet maken met alles wat nog kan komen. Alleen zit er bij mij geregeld een flink verschil tussen iets begrijpen en er ook naar leven. In mijn hoofd klinkt het logisch. In de praktijk ben ik alweer drie stappen terug of tien jaar vooruit.

Het verleden kan zich ineens melden zonder waarschuwing. Een opmerking die ik ooit tegen iemand maakte. Een beslissing die achteraf niet handig was. Een moment waarop ik iemand verkeerd begreep of zelf verkeerd werd begrepen. Dan komt niet alleen de herinnering terug, maar ook het gevoel dat erbij hoorde. Schaamte, schuld of ongemak. Mijn hoofd speelt de scène nog eens af, alsof er na al die tijd alsnog een betere afloop te bedenken valt.

Het vervelende is dat afleiding dan niet altijd werkt. Ik kan mezelf vertellen dat het voorbij is, dat niemand er waarschijnlijk nog aan denkt en dat ik inmiddels een ander mens ben. Mijn brein luistert dan vriendelijk, knikt even en begint vervolgens gewoon opnieuw. Alsof het wil controleren of ik de les inmiddels écht heb begrepen. Voor de zekerheid nog één keer. En daarna nog één keer.

De toekomst kan minstens zoveel ruimte innemen. Wat als ik later spijt krijg van de keuzes die ik nu maak? Wat als ik op mijn zestigste terugkijk en denk dat ik meer zekerheid had moeten kiezen? Een gezin, een vaste plek, een leven dat minder alle kanten op beweegt? Wat als ik uiteindelijk alleen overblijf met een hoop mooie verhalen, maar niemand naast me aan wie ik ze hoef te vertellen? Vooral ’s nachts weten dit soort gedachten precies waar ze moeten zijn.

Daar heb ik inmiddels een afspraak met mezelf voor. Wanneer mijn hoofd midden in de nacht besluit mijn hele leven te evalueren, zeg ik: je mag je hier morgenochtend weer druk om maken. Nu niet. Het probleem verandert niet doordat ik er om drie uur ’s nachts naar blijf staren. De volgende ochtend blijkt het meestal een stuk minder groot. De nacht maakt van een losse gedachte graag een complete rampenfilm. Bij daglicht valt het decor vaak behoorlijk tegen.

Ook in kleine dingen leef ik makkelijk vooruit. Een week voor een reis kan ik ineens denken dat alles thuis wel tot na mijn terugkomst kan wachten. De afwas blijft staan, de planten kunnen nog wel een dag zonder water en dat laagje stof loopt heus niet weg. Technisch gezien klopt dat allemaal. Alleen voelt thuiskomen in een rommelig huis nooit als een warm welkom. Dan stap ik na een mooie reis binnen en is het eerste wat ik zie alles wat ik eerder heb doorgeschoven.

De laatste keer betrapte ik mezelf erop. Mijn koffer stond open, mijn hoofd zat al op het vliegveld en op tafel stonden nog borden van de dag ervoor. Mijn eerste gedachte was: dat doe ik wel als ik terug ben. Daarna keek ik om me heen en wist ik precies hoe dat zou voelen. Dus ik ruimde op. Ik deed de afwas, gaf de planten water en maakte mijn bed schoon op. Geen groot inzicht, geen nieuw leven. Gewoon twintig minuten werk. Maar toen ik later thuiskwam, voelde het alsof ik mezelf uit het verleden een kleine dienst had bewezen.

Ik las laatst de woorden: ‘Er komt een dag dat morgen niet meer komt.’ Daaronder stond: ‘One day or day one?’ Het klinkt bijna te eenvoudig, maar juist daarom bleef het hangen. Ik kan wachten op het perfecte moment, op meer zekerheid of op een versie van mezelf die nergens meer over twijfelt. Alleen bestaat die dag waarschijnlijk niet. Er is alleen deze dag. Met rommel, plannen, schuldgevoel, enthousiasme en alles wat nog niet af is. Ik ben er nog lang niet, maar ik herken steeds sneller wanneer ik mezelf verlies in gisteren of morgen. En iedere keer dat ik mezelf terughaal, begint dag één opnieuw.