Boekarest maakte op mij in eerste instantie geen bijzondere indruk. Veel beton, brede wegen en grote gebouwen. Niet bepaald een stad waar je direct verliefd op wordt. Maar naarmate ik er langer rondliep, begon ik de charme ervan steeds meer te zien. Oude gevels stonden naast moderne gebouwen, kleine boekwinkels wisselden zich af met gezellige koffiebars en achter een onopvallende poort bleek ineens een sfeervolle binnenplaats vol muziek te liggen. Het was geen stad die zich meteen liet kennen. Je moest haar de tijd geven.

Na een paar dagen reisde ik door naar Veliko Tarnovo, de oude hoofdstad van Bulgarije. Het contrast kon bijna niet groter zijn. De stad ligt tegen de heuvels gebouwd, met kronkelende straatjes, houten balkons en terracotta daken die uitkijken over de vallei. Alles voelde kleiner, rustiger en gemoedelijker. Op een heuvel bezocht ik een kerk en ging ik op een stenen muurtje zitten. Ik keek uit over de stad en genoot van de stilte. Op zulke momenten besef ik vaak hoe bijzonder het eigenlijk is dat ik hier zit. Niet alleen omdat ik weer een nieuw land ontdek, maar ook omdat ik iets doe waar ik jarenlang van heb gedroomd.

Tijdens die reis was ik helemaal niet bezig met een boek. Ik genoot van de steden, maakte foto's en schreef af en toe wat korte notities op. Pas nu, jaren later, terwijl ik al die reizen teruglees en er langzaam een boek van maak, merk ik hoeveel ze me eigenlijk hebben gebracht. Niet alleen door wat ik onderweg heb gezien, maar ook doordat ik alles opnieuw beleef terwijl ik deze hoofdstukken schrijf.

Juist dat schrijven brengt ook iets anders naar boven. Twijfel. Niet over de reizen die ik heb gemaakt, maar over dit boek. Regelmatig hoor ik een stem in mijn hoofd die zegt: Wie denk je eigenlijk dat je bent? Wat als niemand dit wil lezen? Wat als het gewoon niet goed genoeg is? Het gekke is dat ik ergens heel goed weet dat die gedachten niet kloppen. Toch duiken ze af en toe op, juist op de momenten dat ik iets maak waar ik echt achter sta.

Op zulke momenten kan ik mezelf behoorlijk naar beneden halen. Dan denk ik: Je hebt hier maanden aan gewerkt en straks zit niemand erop te wachten. Of: Waarom dacht je eigenlijk dat jij een boek kon schrijven? Ik weet hoeveel uren hierin zitten. Hoe vaak ik hoofdstukken heb herschreven, zinnen heb geschrapt en opnieuw ben begonnen. Toch voelt die onzekerheid soms overtuigender dan alle moeite die ik erin heb gestoken.

Juist als de stem zegt dat je moet stoppen, is het tijd om te blijven. Niet omdat de twijfel dan ineens verdwijnt, maar omdat ik inmiddels weet dat die stem niet altijd de waarheid vertelt. Ik wil blijven schrijven, ook als ik even niet zeker weet of het goed genoeg is. Blijven schaven, blijven leren en vooral blijven vertrouwen op waarom ik ooit aan dit boek ben begonnen. Want als ik nu stop, krijgt die stem gelijk. En dat is precies wat ik niet wil.

Achteraf hebben die twee steden voor mij daardoor nog een extra betekenis gekregen. Boekarest herinnerde me eraan dat je niet te snel moet oordelen. Niet over een stad, maar ook niet over jezelf. Veliko Tarnovo liet me zien hoe waardevol rust kan zijn. Soms hoef je geen oplossing te vinden. Soms is het al genoeg om even stil te zitten en de tijd zijn werk te laten doen.

Misschien wordt dit boek nooit een groot succes. Misschien verkoopt het maar een paar exemplaren of vindt geen enkele uitgever het interessant. Natuurlijk hoop ik van wel, maar uiteindelijk is dat niet de reden waarom ik eraan begonnen ben. Ik wilde mijn verhalen delen. Niet omdat ik denk dat ik alle antwoorden heb, maar omdat ik hoop dat iemand zich erin herkent. Dat een hoofdstuk iemand aan het denken zet, een glimlach oplevert of het gevoel geeft dat hij niet de enige is die ergens mee worstelt. Als dat uiteindelijk bij één persoon gebeurt, dan is dit boek voor mij nu al geslaagd. En misschien is dat wel waar de trots uiteindelijk zit: niet in hoeveel mensen het lezen, maar in het feit dat ik ondanks alle twijfel ben blijven schrijven.