Ik ben dit boek afgelopen lente begonnen te schrijven, in een periode waarin het licht langer bleef hangen, mijn hoofd helder was en mijn energie bijna vanzelfsprekend aanvoelde. Schrijven ging moeiteloos. Met weinig slaap kon ik vooruit en ideeën dienden zich aan zonder dat ik ze hoefde te forceren. Het voelde niet als een project met een planning, maar als iets wat eruit moest. Alsof alles wat ik de afgelopen jaren had meegemaakt eindelijk de ruimte kreeg om vorm te krijgen.

Nu zijn het weer de donkere maanden van het jaar. De zon laat zich weinig zien, de temperatuur zakt onder het vriespunt en mijn energie beweegt mee met dat ritme. Elk jaar heb ik er moeite mee, al merk ik ook dat het elk jaar iets beter gaat. Ik herken de dip sneller en ik weet beter wat er gebeurt, maar het verschil blijft voelbaar. Waar schrijven in de lente vanzelf ging, voelt het nu soms als een verplichting. Alsof er verslagen liggen te wachten en ik wekenlang tegen een deadline aan zit te hikken.

Ik loop inmiddels drie reizen achter met verhalen die nog geschreven moeten worden, terwijl mijn vierde reis alweer voor de deur staat. Onlangs schreef ik mijn verhaal over mijn week in Noorwegen rond oud en nieuw, een reis die me diep raakte, terwijl de reis ervoor in Valencia nog openstaat. Een paar weken geleden baalde ik daarvan. Dat oude stemmetje meldde zich weer: kan ik nou nooit eens iets gewoon afmaken? Ik begin altijd vol enthousiasme en ergens onderweg verslapt het. Dat oordeel was streng en weinig helpend. Vroeger zou ik mezelf hier veel harder op hebben afgerekend, alsof vertragen gelijkstond aan falen.

Tot ik mezelf een simpelere vraag stelde: voor wie doe ik dit eigenlijk? Het antwoord was helder. Voor mezelf. Dit boek is geen contract, geen studie en geen verplichting richting een uitgever. Het is mijn eigen project. Ik mag bepalen hoe en wanneer ik eraan werk, niet uit gemakzucht maar vanuit respect voor mijn eigen ritme. Ik begon in de lente, in een periode van bloei, en blijkbaar werkt mijn systeem nu eenmaal anders wanneer het buiten stil en koud wordt.

“Ik hoef niet altijd in bloei te staan om te groeien.”

Mijn lichaam is daarin eerlijk. In de lichte maanden kan ik functioneren met minder slaap en voelt mijn hoofd scherp, maar zodra de dagen korter worden, vraagt alles om meer rust. Ik lijk daarin op een plant: in het voorjaar en de zomer bloei ik zichtbaar, groei ik snel en richt ik me naar het licht; in de winter trek ik me terug, ogenschijnlijk minder actief, terwijl er onder de oppervlakte juist wordt opgebouwd. Dat is geen falen, maar afstemming. Geen gebrek aan discipline, maar een ander seizoen.

Toen ik dat besefte, kwam er rust. Het is niet erg als hoofdstukken even blijven liggen. Verhalen lopen niet weg; ze wachten. Soms zie ik via mijn website dat ze intussen hun eigen weg vinden. Ik kan precies zien wie er leest en waar vandaan. Af en toe verschijnt er een lezer uit de Verenigde Staten, Ierland of Spanje, waarschijnlijk dankzij de vertaalknop die mijn Nederlandse zinnen de wereld in stuurt. Dat idee vind ik bijzonder. Niet omdat het om aantallen gaat, maar omdat het laat zien dat een persoonlijk verhaal grenzen kan oversteken. Ik schrijf niet om zoveel mogelijk lezers te verzamelen, maar om iets door te geven. Als één iemand zich herkent, iets durft te voelen of een kleine stap zet door wat hij leest, dan is dat genoeg.

Misschien is dit geen achterstand, maar een tussenstop. Een seizoen waarin ik minder produceer en meer verzamel. Ik hoef niet alles tegelijk af te hebben en ik hoef mezelf niet te meten aan de energie van de lente waarin ik begon. Rust is geen vertraging, het is onderhoud. Over een paar dagen vlieg ik naar Tunesië, een paar dagen de woestijn in, waar leegte geen tekort is maar ruimte. Misschien past dat precies bij deze fase. Laptop dicht, hoofd open. Het schrijven komt wel weer, net als het licht.